Czy młodzi zostaną w Margoninie? Gmina ma problem, który będzie coraz ważniejszy

Na koniec 2025 roku Gmina Margonin liczyła 6225 mieszkańców. Rok wcześniej było ich 6236. Oznacza to spadek o 11 osób, czyli około 0,18 proc. w ciągu roku. Raport zaznacza, że spadek był wolniejszy niż w poprzednich latach, jednak ujemny trend nadal się utrzymuje.

Jedenaście osób w skali ponad sześciotysięcznej gminy nie wydaje się dużą liczbą. Problem staje się jednak poważniejszy, gdy spojrzymy na pozostałe dane demograficzne.

W 2025 roku w Margoninie zmarło o 35 osób więcej, niż się urodziło. Autorzy raportu wskazują, że jest to kontynuacja wieloletniego procesu starzenia się społeczeństwa.

Nie wszystkie dane są jednak niekorzystne. Struktura wieku mieszkańców Margonina wygląda lepiej niż średnia dla Polski.

Według danych przytoczonych w raporcie osoby w wieku poprodukcyjnym stanowią w Margoninie 21,6 proc. mieszkańców, podczas gdy dla Polski wskaźnik wynosi 24,2 proc. Autorzy dokumentu zwracają również uwagę na znaczenie liczby mieszkańców w wieku produkcyjnym dla dochodów gminy z podatku PIT.

Problem polega więc nie na tym, że Margonin już dziś znalazł się w wyjątkowo złej sytuacji demograficznej, ale na kierunku zachodzących zmian.

Skutki zmian demograficznych widać również w edukacji. W 2025 roku w trzech szkołach podstawowych prowadzonych przez Gminę Margonin uczyło się 491 uczniów w 38 oddziałach. Średnio było to 13,7 ucznia w klasie.

Małe klasy mogą być korzystne dla dzieci, ponieważ nauczyciel ma możliwość poświęcenia uczniom większej uwagi. Z punktu widzenia finansów samorządu sytuacja jest jednak bardziej skomplikowana.

Raport wskazuje wprost, że przy mniejszej liczbie dzieci rosną koszty utrzymania placówek w przeliczeniu na jednego ucznia. Jednocześnie gmina zdecydowała się zachować pełną dostępność edukacji, w tym funkcjonowanie klas I–VIII w szkołach w Lipinach i Radwankach.

To jeden z najciekawszych fragmentów raportu. Sam dokument wskazuje, że w latach 2026–2028 priorytetem powinno być utrzymanie i rozwijanie inwestycji w edukację i rodzinę, w tym żłobki, szkoły oraz ofertę skierowaną do młodych.

Cel został określony jasno: zatrzymywanie rodzin w gminie i spowolnienie odpływu młodych mieszkańców.

Raport idzie jeszcze dalej. W perspektywie długoterminowej wskazuje na możliwość wypracowania programów przyciągających młode rodziny i specjalistów. Jako przykłady wymieniono ulgi podatkowe, mieszkania dla młodych oraz rozwój lokalnego rynku pracy.

Ważne zastrzeżenie: dokument przedstawia te rozwiązania jako kierunki do rozważenia. Nie oznacza to, że wymienione programy już funkcjonują lub że zapadła decyzja o ich wprowadzeniu.

Zatrzymywanie młodych ludzi ma znaczenie nie tylko społeczne. Po zmianach w systemie finansowania samorządów sytuacja demograficzna jest coraz mocniej powiązana z możliwościami finansowymi gmin.

Mieszkańcy w wieku produkcyjnym pracują, osiągają dochody i poprzez PIT wpływają na możliwości finansowe samorządu. Jednocześnie starzenie się społeczeństwa oznacza rosnące zapotrzebowanie na opiekę społeczną i zdrowotną.

Dlatego w raporcie zapisano również potrzebę stopniowego zwiększania do 2035 roku środków przeznaczanych na opiekę nad seniorami, szczególnie osobami w wieku 80+.

Margonin nie stoi dziś przed demograficzną katastrofą. Raport nie daje podstaw do takiego stwierdzenia. Pokazuje jednak wyraźnie trzy zjawiska: liczba mieszkańców powoli spada, bilans urodzeń i zgonów jest ujemny, a społeczeństwo stopniowo się starzeje.

Jednocześnie gmina nadal ma korzystniejszą strukturę wieku niż średnia krajowa. To daje czas na działanie.

Pytanie brzmi więc nie tyle, czy młodzi mieszkańcy wyjadą z Margonina, ponieważ raport nie pozwala tego przewidzieć, lecz czy gmina zdoła stworzyć takie warunki, aby młode rodziny chciały tutaj zostać, a nowe zdecydowały się związać z Margoninem swoją przyszłość.

Sam raport wskazuje, gdzie należy szukać odpowiedzi: w edukacji, mieszkalnictwie, ofercie dla młodych oraz lokalnym rynku pracy.