Prezydent Piły: Stanisław Staszic był człowiekiem czynu i idei

Rok 2026 został ustanowiony przez Sejm RP Rokiem Stanisława Staszica, w 200. rocznicę jego śmierci. Urodzony w Pile w 1755 r. Stanisław Staszic był polskim działaczem oświeceniowym, pionierem spółdzielczości, pisarzem politycznym i publicystą, filozofem i tłumaczem, przyrodnikiem: geografem i geologiem, księdzem katolickim. Był także m.in. członkiem Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego, ministrem stanu Księstwa Warszawskiego, ministrem stanu Królestwa Polskiego. W uchwale ustanawiającej rok 2026 Rokiem Stanisława Staszica podkreślono, że Staszic "bez wątpienia należy do grona najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia".

Obchody Roku Staszica - obejmujące liczne wydarzenia naukowe, edukacyjne i kulturalne - odbywać się będą w całym kraju. W sposób szczególny jednak upamiętniać go będzie Piła – miasto, w którym się urodził.

Jak mówiła PAP prezydent Piły Beata Dudzińska, "Ogólnopolski Rok Stanisława Staszica to czas, w którym wspólnie upamiętniamy 200. rocznicę śmierci jednego z najwybitniejszych polskich myślicieli epoki oświecenia: reformatora, patrioty, uczonego i społecznika. To hołd złożony postaci, która odegrała niezwykle ważną rolę w historii naszego kraju, a jednocześnie – co dla nas szczególnie istotne – była wybitnym Pilaninem".

Dudzińska zaznaczyła, że Staszic jest powszechnie uznawany za jednego z ojców nowoczesnej myśli społecznej i gospodarczej w Polsce. - Przez całe swoje życie konsekwentnie działał na rzecz dobra wspólnego, odpowiedzialnego państwa i przyszłych pokoleń. Jego dorobek intelektualny oraz aktywność publiczna budzą podziw do dziś, a głoszone przez niego idee oparte na rozumie, pracy i odpowiedzialności, pozostają ponadczasowe i mogą stanowić ważny punkt odniesienia, szczególnie dla młodego pokolenia – wskazała.

Dudzińska przypomniała, że Stanisław Staszic urodził się w Pile. Był synem Katarzyny i Wawrzyńca Stasziców, a jego ojciec pełnił funkcję burmistrza miasta. Rodzinny dom Stasziców przy ulicy Browarnej, w którym dziś mieści się Muzeum Stanisława Staszica, pozostaje ważnym miejscem pamięci i refleksji nad jego życiem oraz dorobkiem.

- Dlatego też z dumą mówimy dziś: Piła to gród Staszica. To określenie nie jest jedynie symbolicznym hasłem, lecz zobowiązaniem, które pielęgnujemy, i które w roku jubileuszowym chcemy szczególnie mocno podkreślić poprzez działania edukacyjne, kulturalne oraz wyraźną obecność postaci Stanisława Staszica w przestrzeni miejskiej - powiedziała.

Prezydent Piły podkreśliła w rozmowie z PAP, że "Staszic był człowiekiem czynu i idei". - W czasach, gdy Polska traciła niepodległość, on nie tracił wiary w sens pracy organicznej, w edukację oraz rozwój nauki, przemysłu i nowoczesnego państwa. Jako jeden z pierwszych dostrzegał znaczenie rozwoju gospodarczego, ochrony zasobów naturalnych, odpowiedzialnego zarządzania i sprawiedliwości społecznej. Dziś powiedzielibyśmy, że był wizjonerem zrównoważonego rozwoju i orędownikiem nowoczesnego myślenia o państwie i społeczeństwie - mówiła Dudzińska.

- Dlatego postać Stanisława Staszica pozostaje nam szczególnie bliska również współcześnie. W świecie pełnym wyzwań, niepewności i dynamicznych zmian jego myśl zachowuje zaskakującą aktualność. Uczy nas, że patriotyzm to nie tylko słowa, lecz codzienna praca na rzecz wspólnoty. Że odpowiedzialność za miasto, region i kraj zaczyna się od wiedzy, odwagi w myśleniu i gotowości do działania. Że warto być "o kilka kroków przed innymi", jeśli chodzi o troskę o przyszłość – dodała.

Dudzińska zaznaczyła, że obchody Ogólnopolskiego Roku Stanisława Staszica są właśnie okazją, by te wartości przypomnieć i na nowo je odczytać. - Chcemy, aby postać Staszica była obecna w przestrzeni miejskiej Piły, w szkołach, instytucjach kultury oraz w rozmowach międzypokoleniowych. Zależy nam, aby mieszkańcy – zarówno ci najmłodsi, jak i najstarsi – mogli na nowo odkrywać jego życie, myśl i dziedzictwo. Dlatego zapraszamy do Piły, do miejsca, gdzie wszystko się zaczęło. Zachęcamy, aby właśnie stąd rozpocząć wędrówkę śladami Stanisława Staszica - powiedziała prezydent Piły.

Inauguracja obchodów Roku Staszica i centralny punkt pilskich uroczystości odbędzie się we wtorek, 20 stycznia, przy pomniku Stanisława Staszica w Pile, gdzie oddany zostanie hołd jego pamięci poprzez uroczyste złożenie kwiatów. Tego samego dnia delegacja z Piły weźmie udział w obchodach w Warszawie – przy grobie Stanisława Staszica. Dzień później w Sejmie RP nastąpi otwarcie wystawy poświęconej jego życiu i działalności.