Jesień w pełni, a te warzywa właśnie teraz smakują najlepiej. Dodaj jeden składnik, żeby wydobyć z nich jeszcze więcej

Jesień w pełni zmienia nie tylko krajobraz za oknem, ale również nasze kulinarne wybory. Kiedy temperatura spada, znacznie chętniej zamieniamy lekkie sałatki na ciepłe zupy, pieczone warzywa, zapiekanki i dania jednogarnkowe. Październik daje przy tym ogromne możliwości, bo właśnie teraz w kuchni możemy korzystać z całej palety sezonowych warzyw.

Na pierwszy plan zdecydowanie wysuwa się dynia. Hokkaido, piżmowa czy makaronowa mogą być bazą zupy, sosu do makaronu, risotto, curry, puree, a nawet farszu do pierogów. Jesienią warto jednak pamiętać również o burakach, marchwi, pietruszce, selerze, porach, ziemniakach czy różnych odmianach kapusty. To produkty dobrze znane z polskiej kuchni, które coraz częściej wykorzystujemy w mniej oczywisty sposób.

Zamiast traktować warzywa wyłącznie jako dodatek do obiadu, można uczynić je głównym bohaterem posiłku. Pieczenie dodatkowo wydobywa ich naturalną słodycz i intensyfikuje smak. Wtedy szczególnie dobrze sprawdza się kontrastujący dodatek, na przykład żółty ser.

"Jesień jest fantastycznym okresem dla osób, które lubią gotować. Mamy mnóstwo warzyw, które nie wymagają skomplikowanego przygotowania, żeby świetnie smakowały. Wystarczy dynię, marchew czy buraki upiec z ziołami, a następnie połączyć z dobrym serem. To prosta kuchnia, ale oparta na produktach, które bardzo dobrze się uzupełniają" – mówi Ewa Polińska z MSM Mońki.

Choć krem z dyni pozostaje jesiennym klasykiem, potencjał tego warzywa jest znacznie większy. Dynię można piec w kawałkach, dodawać do kasz i makaronów, przygotowywać z niej puree albo łączyć z ziemniakami w zapiekankach. Jej delikatny, lekko słodki smak dobrze komponuje się zarówno z ostrzejszymi przyprawami, jak chili, curry czy imbir, jak i bardziej klasycznymi dodatkami: tymiankiem, rozmarynem, czosnkiem czy gałką muszkatołową.

To właśnie przy dyni szczególnie dobrze działa również połączenie z serem. Słodycz warzywa spotyka się wtedy ze słonym, bardziej zdecydowanym smakiem sera, a w daniach na ciepło dochodzi do tego jego kremowa, ciągnąca konsystencja.

W zupie krem wystarczy odrobina startego sera dodana tuż przed podaniem. Na gorącym daniu zacznie się delikatnie topić i sprawi, że każdy kęs będzie miał nieco inny charakter. W zapiekance ser może stworzyć złocistą warstwę, a w makaronie połączyć warzywa z sosem.

Podobną zasadę można zastosować do innych jesiennych warzyw. Pieczone buraki dobrze komponują się z bardziej wyrazistymi serami, orzechami i ziołami. Marchew można zapiec z serem i tymiankiem albo wykorzystać jako składnik warzywnych placków. Seler korzeniowy może natomiast stać się bazą puree, kremowej zupy czy nawet warzywnych "steków" pieczonych w piekarniku. Dzięki takim połączeniom dobrze znane produkty nabierają zupełnie nowego charakteru. Nie potrzeba przy tym długiej listy składników. Warzywo, ser, dobre przyprawy i odpowiednia obróbka często wystarczą, żeby przygotować pełne smaku jesienne danie.

To również dobry sposób na zwiększenie udziału warzyw w codziennym menu. Zamiast myśleć o nich jak o obowiązkowym dodatku, można budować wokół nich cały posiłek.

Sekret tkwi przede wszystkim w kontraście. Wiele jesiennych warzyw podczas pieczenia staje się wyraźnie słodszych. Dotyczy to dyni, marchwi, buraków, pietruszki czy cebuli. Żółty ser wnosi z kolei bardziej słony, mleczny i intensywny smak. Ma też znaczenie praktyczne. Gouda, Aldamer, Podlaski czy Morski mogą być starte na wierzch zupy, dodane do zapiekanki, wykorzystane w farszu albo roztopione w sosie. Ten sam produkt może więc pojawiać się w jesiennym menu w zupełnie różnych odsłonach.

"Ser żółty bardzo dobrze odnajduje się w jesiennej kuchni właśnie dlatego, że można wykorzystać go na wiele sposobów. W przypadku zupy wystarczy niewielka ilość startego sera na wierzchu, w zapiekance możemy pozwolić mu się mocniej zapiec, a w sosie wykorzystać jego kremowość. Szczególnie lubię połączenie sera z dynią, bo mamy tutaj prosty kontrast między jej delikatną słodyczą a bardziej wyrazistym smakiem sera" – podkreśla Ewa Polińska z MSM Mońki.

Jesienne gotowanie ma jeszcze jedną zaletę. Te same warzywa można przygotowywać na wiele różnych sposobów. Dynia jednego dnia może trafić do zupy, kolejnego do makaronu, a później zostać upieczona i podana z kaszą oraz serem. Buraki sprawdzą się w sałatce, ale także w zapiekance czy warzywnych kotletach. Ziemniaki mogą być bazą obiadu, zupy albo prostego gratin.

Właśnie dzięki temu korzystanie z sezonowych produktów nie oznacza jedzenia przez cały miesiąc tych samych dań. Wystarczy zmienić sposób przygotowania, przyprawy i dodatki. Październik jest więc dobrym momentem, żeby pozwolić warzywom przejąć kuchnię. A gdy potrzebują dodatkowego charakteru, czasami wystarczy garść startego żółtego sera.

Składniki na 4 porcje

ok. 800 g dyni Hokkaido

1 duża marchew

1 ziemniak

1 cebula

2 ząbki czosnku

ok. 700 ml bulionu warzywnego

100 ml śmietanki

120 g sera Aldamer MSM Mońki

1 łyżka oleju rzepakowego

kawałek świeżego imbiru

1/2 łyżeczki słodkiej papryki

szczypta gałki muszkatołowej

sól i świeżo mielony pieprz

pestki dyni do podania

świeży tymianek

Sposób przygotowania

1. Dynię pokrój na mniejsze kawałki. W przypadku Hokkaido nie trzeba jej obierać. Marchew i ziemniaka obierz i pokrój w kostkę. Cebulę posiekaj.
2. W garnku rozgrzej olej, zeszklij cebulę, a następnie dodaj czosnek i starty imbir. Po chwili dorzuć dynię, marchew oraz ziemniaka. Podsmażaj przez kilka minut, dodaj słodką paprykę i gałkę muszkatołową, a następnie zalej warzywa bulionem.
3. Gotuj około 20-25 minut, aż wszystkie warzywa będą miękkie. Zblenduj zupę na gładki krem, dodaj śmietankę i dopraw solą oraz pieprzem.
4. Gorącą zupę przelej do misek. Na każdą porcję zetrzyj ser Aldamer MSM Mońki tak, aby pod wpływem temperatury zaczął delikatnie się topić. Całość posyp prażonymi pestkami dyni i świeżym tymiankiem.
5. Słodycz dyni, rozgrzewający imbir i lekko orzechowy charakter Aldamera sprawiają, że klasyczna jesienna zupa zyskuje bardziej wyrazisty smak.